Ustrój polityczny - ogólna nazwa dla dowolnej formy sprawowania władzy publicznej; zespół zasad dotyczących władzy publicznej w państwie, a także metod jej wykonywania. Zasady te określają przedmiot władzy państwowej, wytyczają zakres i główne kierunki aktywności państwa, i podstawowe prawa, wolności i obowiązki obywateli, precyzują formy i metody ich udziału w realizacji władzy państwowej. Ustrój polityczny może się opierać na zasadach określonych w dokumentach prawnych lub na tradycji. Współcześnie najczęściej określony jest konstytucyjnie.

Każdy ustrój polityczny oparty jest na specyficznej ideologii i tradycji historycznej. Na tej podstawie funkcjonują mechanizmy zdobywania i sprawowania władzy, system gospodarczy i prawny.

Ważniejsze formy ustrojowe wyróżniane w naukach politycznych - układ hierarchiczny:

• anarchia (bezrząd)
  • anarchokomunizm
  • anarchokapitalizm
  • zielony anarchizm
  • ekofeminizm
  • socjalizm libertariański
• autorytaryzm
• autokracja
  • absolutyzm
    • absolutyzm oświecony
  • despotyzm
    • despotyzm oświecony
  • dyktatura
    • Dyktatura proletariatu
    • dyktatura wojskowa
      • junta
  • monarchia
    • monarchia absolutna
    • monarchia feudalna
      • szogunat
    • monarchia konstytucyjna
    • monarchia parlamentarna
    • księstwo
      • wielkie księstwo
    • monarchia elekcyjna
    • emirat
    • monarchia dziedziczna
    • Popular monarchy
    • New Monarchs
    • Self-proclaimed monarchy
    • wicekrólestwo
  • system patriarchalny
    • patrymonializm
  • tyrania
• demokracja
  • demokracja bioregionalna
  • demokracja obradująca
  • demokracja bezpośrednia
  • demokracja ludowa
  • demokracja partycypacyjna
  • demokracja przedstawicielska
    • system westminsterski
    • system parlamentarny
      • Consensus government
    • system prezydencki (system kongresowy)
    • system półprezydencki
• faszyzm
• federacja
• kapitalizm
• komunizm
• oligarchia
  • arystokracja
  • timokracja
  • korporatyzm
  • gerontokracja
  • hierokracja
  • kakistokracja
  • kleptokracja
  • kryptokracja
  • merytokracja
  • plutokracja
  • klika
  • technokracja
• państwo policyjne
• republika
  • republika federalna
  • wspólnota
  • republika ludowa
  • republika socjalistyczna
  • republika demokratyczna
• socjalizm
• teokracja
  • monarchia
  • republika islamska
  • Stolica Apostolska
  • sułtanat
• totalitaryzm
• ochlokracja

Sprawdź również

• Systemy ustrojowe w poszczególnych państwach
• Formy państwowe
• System polityczny