Teokracja (gr. theokratía, od theós – bóg, kratós – władza) – doktryna polityczna, według której władzę w państwie sprawuje kapłan lub kapłani i w której duchowni decydują o sprawach cywilnych i religijnych. Sprawujący władzę w państwie są powoływani przez Boga lub bogów, który sprawuje w nim rzeczywistą władzę. Celem władzy ziemskiej jest realizacja nadrzędnej woli, Władzy Boskiej i urzeczywistnienie uniwersalnych zasad ustanowionych przez Boga lub bogów.

Nota historyczna terminu

Pierwszy raz terminu teokracja użył Józef Flawiusz: "Jedni powierzyli władzę polityczną monarchiom, drudzy – oligarchiom, inni wreszcie ludowi. Nasz prawodawca Mojżesz jednak nie skłaniał się do żadnej z tych form rządzenia, ale wprowadził ustrój, jeśli posłużyć się takim sztucznym terminem, teokratyczny, składając w ręce Boga najwyższe zwierzchnictwo i władzę" (Przeciw Apionowi,II,164 w przekładzie Radożyckiego).

Teokracja zrodziła się w starożytności (na przykład w Izraelu czasów proroków – Saul, Dawid, Samuel – Egipcie czy Rzymie epoki cesarskiej).

W średniowieczu państwem teokratycznym (kalifat) było Imperium Arabskie.

Teokracja dziś

Obecnie występuje sporadycznie. Islamska teokracja istnieje obecnie w Iranie, w pierwszych latach XXI wieku istniała również w Afganistanie pod rządami Talibów. Teokracja propagowana jest także przez rasta z domu Nyahbinghi, którzy domagają się światowej teokracji pod duchowym przywództwem Jah Rastafari, i dobrowolnie żyją w mocno restrykcyjnym systemie teokratycznym swej komuny. Do 1949 roku państwem, w którym funkcjonował podobny ustrój, był buddyjski Tybet.

Najbardziej znanym obecnie państwem teokratycznym jest Watykan, zaś ostatnim władcą teokratycznym na świecie jest Biskup Rzymu (papież Kościoła katolickiego).

Innym z przykładów teokracji jest grecka (de facto autonomiczna) republika mnichów prawosławnych – Athos na Półwyspie Chalcydyckim.