Różne
symbole religijne, m.in. (pierwszy rząd)
chrześcijaństwa,
judaizmu,
hinduizmu,
bahaizmu, (drugi rząd)
islamu, religii plemiennych,
taoizmu,
shintō (trzeci rząd)
buddyzmu,
sikhizmu,
dźinizmu,
ahimsa (czwarty rząd)
Ayyavali,
Potrójnej Bogini (
Wicca),
Krzyż maltański, przedchrześcijańskich
Słowian
Procent obywateli uznających religię za bardzo ważną: do
19%,
>90%
Religia to system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej. Manifestuje się ona w wymiarze doktrynalnym (doktryna, wiara), w czynnościach religijnych (np. kult), w sferze społeczno-organizacyjnej (wspólnota religijna, np. Kościół) i w sferze duchowości indywidualnej (m.in. mistyka).
Relacja jednostki do sacrum koncentruje się wokół poczucia świętości – chęci zbliżenia się do sacrum, poczucia lęku, czci czy dystansu wobec niego.
Przyjmuje się, że na świecie istnieje ok. 100 tys. religii i wyznań.
Klasyczne definicje religii
Klasyczne pojęcia religii charakteryzują się trzema cechami, są: indukcyjne, empiryczne i istotne. Są też zwykle koncepcjami dualistycznymi, to znaczy według nich religia to para spojonych ze sobą elementów – wiary i kultu.
Hobbes pisze: "religii (...) naturalnej dwa są elementy składowe: jednym jest wiara, to znaczy wierzenie, że istnieje Bóg i że wszystkim rządzi, drugim zaś jest kult"[1]. Niektórzy badacze krytykują ten pogląd jako uproszczony. Bohdan Chwedeńczuk uważa[2], że jest to określenie zbyt wąskie z trzech powodów. Zakłada monoteizm (trudno odmawiać religijności grupom politeistycznym). Zakłada teizm, zaś religią niewątpliwie jest buddyzm który teizmu w sobie nie zawiera. Wreszcie jest zbyt wąskie bo zakłada że religią naturalną jest religia monoteistyczna.
Durkheim stwierdza że "Religia jest systemem powiązanych ze sobą wierzeń i praktyk odnoszących się do rzeczy świętych, to znaczy rzeczy wyodrębnionych i zakazanych wierzeń i praktyk łączących wszystkich wyznawców w jedną wspólnotę moralną zwaną kościołem"[3]. Dla Durkheima, inaczej niż dla Hobbesa religia nie może być luźnym nagromadzeniem wierzeń, ale ich systemem. Każdy składnik jest powiązany z innym, a wyjęcie jednego nie może odbyć się bez naruszenia całości. Zwraca też uwagę fakt, że system religijny generuje społeczność. Nie ma więc religii prywatnej – jest tylko zbiorowa.
Luter pisze: "Bóg i kult tworzą wzajemny związek, jedno nie może żyć bez drugiego, gdyż Bóg musi być zawsze Bogiem jakiegoś człowieka lub ludu"[4]. Należy zauważyć, że o ile u Hobbesa kult i wiara jest współwystępująca, u Durkheima powiązana systemowo, u Lutra już konieczna.
Bergson stwierdza że "...nie ma religii bez rytów i ceremonii. Tym aktom religijnym przedstawienia służą przede wszystkim jako okazja... akty te wypływają z wiary, lecz jednocześnie same na nią oddziałują i umacniają ją; jeżeli bogowie istnieją, to należy oddawać im cześć; lecz bogowie zaczynają istnieć właśnie dopiero wtedy, gdy pojawia się kult"[5]. Pozorna sprzeczność tej wypowiedzi tłumaczona jest najczęściej w następujący sposób. Kult wypływa zatem tutaj z pewnego rodzaju "paleowiary", która przekształcając się w wiarę bogatszą, sprawia "że bogowie zaczynają istnieć".
Scheler: "Religia jest religijnym poznaniem i myśleniem, jak też szczególnym rodzajem czucia (wartości), wyrazu (język, modlitwa, kult) i religijnego chcenia i działania (w służbie Bogu i religijnej moralności)". Scheler jako przedstawiciel nurtu fenomenologii uważał, że z istnienia aktu religijnego można wnioskować o istnieniu Boga. Akt jest zawsze czynem indywidualnym i społecznym, manifestuje bowiem na zewnątrz wewnętrzne uczucie.
Brughtman: "Religia to zainteresowanie doświadczeniami uznawanymi za doświadczenie najwyższych wartości; oddanie mocy czy mocom, o których sądzi się, że tworzą, wzmagają i zachowują te wartości; i wyrażanie tego zainteresowania i oddania czy to w obrzędach symbolicznych czy w innych zachowaniach jednostkowych i zbiorowych"[6]. Definicja Brightmana nie przywiązuje wagi do socjalnej, społecznej roli religii.
Nieklasyczne definicje religii
Nieklasyczne definicje religii można podzielić na konfesyjne i niekonfesyjne. Pierwsze charakteryzują się niemożnością wypowiedzenia ich bez uprzedniego powołania się na przekonania religijne. Drugie nie zakładają wyznawania żadnej religii
Definicje konfesyjne
Definicje konfesyjne sprowadzają się, do zarzutu iż realna definicja religii (czyli taka, która opisuje cechy wspólne wszystkim religiom) nie bierze pod uwagę osobliwości tej religii, którą autor zarzutu wyróżnia. Krytyka ta manifestuje się np. w poglądach kard. Franciszka Königa, który stwierdzał, że "chrześcijaństwo swoje powstanie zawdzięcza bezpośredniej ingerencji Boga w historię ludzką i przez to jest z niczym nie porównywalne"[7].
Definicje niekonfesyjne
Geneza religii
Najstarsze ślady religii występują już w czasach prehistorycznych w postaci rysunków naskalnych i pochówków (wiara w życie pośmiertne). Pierwotną religią był prawdopodobnie animizm. Religia była sposobem, w jaki człowiek próbował pojąć świat i otaczające go zjawiska (np. pioruny, śmierć, zjawisko dnia i nocy).
Badanie religii
Badaniem religii zajmują się:
Podział religii
Religie dzieli się:
Religie świata
Legenda
Problematyczne jest zakwalifikowanie do religii postawy określanej jako satanizmpotrzebne źródło, gdyż pod tą nazwą kryje się zarówno religia czcząca Lucyfera, jak i filozofia gloryfikująca indywidualizm. Niektórzy zaliczają do ruchów parareligijnych także ruchy społeczne stawiające wysokie wymagania, wymagające podzielania pewnych przekonań i powodujące, że wokół nich koncentruje się życie ich członków.
W klasycznym podziale religijnym nie mieści się również tradycjonalizm integralny René Guénona i Ananda-Coomaraswamypotrzebne źródło.
Sprawdź również
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Religia
Źródła
- ↑ Tomasz Hobbes, Elementy Filozofii, Warszawa 1956, t. II, str. 156
- ↑ Bohdan Chwedeńczuk, Przekonania religijne, Warszawa 2000, str. 15
- ↑ Émile Durkheim, Elementarne formy życia religijnego: system totemiczny w Australii, Warszawa 1990, str. 31
- ↑ Słowa Lutra za Ludwik Feuerbach O istocie religii [w:] Tenże, "Wybór Pism", PWN, Warszawa 1988, t. II, str. 264
- ↑ Dwa źródła moralności i religii, Znak, Kraków 1993, str. 197-198
- ↑ A philosophy of religion, Prentice-Hall, Inc., Englewood Cliffs, N.J 1958
- ↑ Przedmowa z książki Gerardus van der Leeuw, Fenomenologia religii, Książka i Wiedza, Warszawa 1978
Linki zewnętrzne
wymiana linkami
wymiana linkami
system wymiany linków
Jak sobie przedłużyć datę ważności
Pokolenie wyżu demograficznego właśnie zaczyna przechodzić na emeryturę. Dobrych rad na zdrową długowieczność jest bez liku, ale według współczesnej nauki tylko kilka z nich jest pewnych
Przychodzi e-baba do lekarza
Wirtualny pacjent zamiast rycin w podręcznikach. Wkrótce studenci medycyny już od pierwszego roku będą poznawać sztukę lekarską, lecząc... e-pacjentów.
Akupunktura, czyli żadne czary-mary
To jedna z niewielu metod medycyny niekonwencjonalnej, która została uznana przez jej klasyczną siostrę. Choć nie do końca wiadomo na czym polega jej działanie, grunt, że w leczeniu bólu naprawdę jest skuteczna.
Przełomowy zabieg - Claudia oddycha oskrzelami wyhodowanymi w laboratorium
Potwierdzone: oto szczątki Mikołaja Kopernika
Szwedzcy naukowcy potwierdzają - szczątki znalezione we Fromborku pod koniec 2005 roku należą do Mikołaja Kopernika. W tej historii jest jeden dobry pomysł, włosy Kopernika i stara książka
Zróbmy mamuta!
Po raz pierwszy poznaliśmy niemal pełne DNA wymarłego zwierzęcia. Dzisiejsze „Nature” publikuje zapis genów z jądra komórek mamuta. Do sklonowania tego zwierzęcia coraz bliżej
Ból przewlekły, czyli jak wyrwać się z matni
Znów bolą plecy. Eee, na pewno źle spaliśmy, materac niedobry. Ból powoli zakrada się do naszego ciała, aż któregoś dnia stwierdzamy, że został w nim na dobre. Nie pozwólmy mu na to.
Romantyczna miłość pod lupą naukowców
Czy romantyczna miłość może trwać długie lata? Czy strach może zmienić się w pożądanie? To kwestie od dawna poruszane przez pisarzy i poetów - teraz znalazły się również pod lupą naukowców
Żółte światło dla antybiotyków
Jeszcze nie czerwone, ale bezwzględnie musimy zwolnić tempo ich stosowania. Dziś po raz pierwszy Europa obchodzi Dzień Wiedzy o Antybiotykach
Stacja orbitalna przygotowuje się do podwojenia załogi
Wahadłowiec Endeavour z siedmioosobową załogą na pokładzie przybił w nocy z niedzieli na poniedziałek do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
Święty Mikołaj tonie
Stawiacie złe prognozy strasząc dzieci, że św. Mikołaj straci swój dom! Misie polarne toną w morzu, a wy ich nie ratujecie! A poza tym to w ogóle nic nie robicie z tym ociepleniem! - grzmią na klimatologów ludzie z całego świata. - Jesteśmy od tego, żeby prowadzić badania i o ich wynikach informować opinię publiczną. Reszta to sprawa polityków - bronią się klimatolodzy. A Arktyka się topi.
Fotografie obcych światów
Pierwsze bezsporne zdjęcia planet okrążających inne słońca publikuje dzisiejsze „Science”. Są ledwie maleńkimi plamkami światła, ale to kamień milowy na drodze otrzymania obrazów planet podobnych do Ziemi - komentuje dla ”Gazety” prof. Aleksander Wolszczan
Dlaczego popularny lek na raka czasem nie działa
Brytyjscy naukowcy odkryli, dlaczego niektórym kobietom chorym na raka piersi nie pomaga tamoksifen - donosi „Nature”
Zdrowe dziecko z jajnika siostry
W Londynie przyszła na świat zdrowa dziewczynka urodzona dzięki przeszczepowi kompletnego jajnika.
Dla dzieci rak to nie wyrok
Dziecięcy nowotwór to choroba jak każda inna. Tyle,że w tym przypadku najmniejsza nawet zwłoka w leczeniu może dramatycznie pogorszyć stan dziecka. Rodzice! Jeśli cokolwiek was niepokoi, nie czekajcie, idźcie do lekarza.
Otyłość postarza dzieci
Nadwaga i otyłość niszczą układ krążenia dzieci szybciej i bardziej, niż do tej pory sądzono - alarmują specjaliści zgromadzeni podczas największego zjazdu kardiologów. - Rodzice nie mogą tego lekceważyć - apelują.
Leczenie serca w dobie high-tech
Naukowcy z Niemiec wyhodowali w laboratorium zastawki do serc dzieci - użyli komórek macierzystych z krwi pępowinowej. Współczesna kardiologia dogania science fiction - mówi się na największej na świecie konferencji poświęconej chorobom układu krążenia
Feniks zapadł w wieczny sen na Marsie
Depresja to więcej, niż głęboki smutek
Życie nas nie rozpieszcza, więc jeśli straciliśmy kogoś bliskiego, mamy kłopoty finansowe, zawaliliśmy egzamin - mamy prawo do pogorszenia nastroju, nawet porządnego „doła”. Kiedy jednak zaczyna się depresja?
Szamanka sprzed 12 tys. lat
Miała 150 cm wzrostu i była kaleką, ale w swojej społeczności zajmowała wysoką pozycję. Umarła w wieku ok. 45 lat - sędziwym jak na czasy, w których żyła. Jej grób sprzed 12 tys. lat odkryli izraelscy archeolodzy
Zobacz więcej w osobnym artykule: Geneza religii.
