Artykuł wymaga poszerzenia. Do artykułu należy dodać: rozdziały "transport" i "gospodarka".

Republic of Cameroon République du Cameroun Republika Kamerunu
Flaga Kamerunu Herb Kamerunu
Dewiza: (fr. – ang.) Paix, Travail, Patrie – Peace, Work, Fatherland (Pokój, Praca, Ojczyzna)
Hymn: Chant de Ralliement
Język urzędowy	francuski, angielski
Stolica	Jaunde
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Paul Biya
Szef rządu	premier Ephraïm Inoni
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	52. na świecie 475 440 km² 1,3%
Liczba ludności (2007)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	58. na świecie 18 100 000▲ 38 osób/km²
Jednostka monetarna	frank CFA (XAF)
Niepodległość	od Francji i Wielkiej Brytanii 1 stycznia 1960
Strefa czasowa	UTC +1
Kod ISO 3166	CM
Domena internetowa	.cm
Kod samochodowy	CAM
Kod telefoniczny	+237

Ten artykuł dotyczy kraju. Sprawdź również: inne znaczenia tej nazwy.

Kamerun, (fr. Cameroun, ang. Cameroon), Republika Kamerunu, (franc. République du Cameroun, ang. Republic of Cameroon) – państwo w środkowej Afryce, nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z: Nigerią, Czadem, Republiką Środkowoafrykańską, Kongiem, Gabonem i Gwineą Równikową. Kamerun jest członkiem ONZ, Unii Afrykańskiej i innych organizacji międzynarodowych.

Nota historyczna

Zobacz więcej w osobnym artykule: Nota historyczna Kamerunu.

Pod koniec XVIII wieku koczowniczy muzułmański lud Fulbe, pochodzący z Sahelu, podbił tereny Kamerunu, wypierając lub wchłaniając miejscową ludność.

Portugalczycy dotarli do wybrzeży Kamerunu na początku XVI wieku. Ich nieliczne faktorie nadbrzeżne handlowały różnymi towarami, ale głównie niewolnikami. Dopiero w drugiej połowie XIX wieku powstały pierwsze misje chrześcijańskie.

W roku 1884 Kamerun stał się kolonią niemiecką ze stolicą w Buéa, przeniesioną później do Jaunde. Po pierwszej wojnie światowej Kamerun został terytorium mandatowym Ligi Narodów, podzielonym pomiędzy Wielką Brytanię i Francję.

Francuska część kraju uzyskała niepodległość w 1960 r. jako Republika Kamerunu. W lutym 1961 r. przeprowadzono plebiscyt, mający zdecydować o przyszłości brytyjskiej części. W jego wyniku 2/3 terytorium na północy (zamieszkałe głównie przez ludność muzułmańską) przyłączono do Nigerii, zaś południowa 1/3 (przeważnie chrześcijańska) przyłączyła się do Republiki Kamerunu, która przekształcona została tym samym w Federacyjną Republikę Kamerunu. Obie, francuska i brytyjska część nowej republiki, uzyskały autonomię. Ahmadou Ahidjo został pierwszym prezydentem kraju. W roku 1966 Ahidjo, działając w oparciu o resorty siłowe, zdelegalizował wszystkie partie polityczne. W 1970 r. stłumił rebelię UPC. W 1972 wprowadził nową konstytucję, znoszącą federację, a ustanawiającą państwo unitarne.

W roku 1982 Ahidjo zrezygnował z urzędu i został na mocy konstytucji zastąpiony przez premiera Paula Biya'ę, pochodzącego z ludu Beti-Pahuin. Ahidjo wkrótce pożałował , że Biya został jego następcą, lecz zorganizowany przez jego współpracowników w 1984 zamach stanu nie udał się. Biya wygrał przeprowadzone w 1983 i 1984 r. wybory prezydenckie, w których był jedynym kandydatem. Wielopartyjne wybory w 1992 i 1997 r. wygrała jego partia - CPDM, jednak istniały podejrzenia, iż wyniki zostały sfałszowane.

Ostatnie wybory parlamentarne miały miejsce 22 lipca 2007 roku i ponownie zostały wygrane przez partię Biya'i. Wraz z rosnącymi napięciami między cherześcijanami a muzułmanami na północy i piędzy anglofonami a frankofonami na południowym zachodzie, w Kamerunie rośnie zagrożenie wojną domową.

Pochodzenie nazwy kraju

Nazwa państwa wywodzi się z portugalskiej nazwy rzeki Wouri - Rio de Camarões (pol. Rzeka Krewetek), która w późniejszym okresie została rozciągnięta na cały kraj leżący nad tą rzeką.

Ustrój polityczny

Zobacz więcej w osobnym artykule: Ustrój polityczny Kamerunu.

Ustrój polityczny Kamerunu to połączenie demokracji parlamentarnej z systemem prezydenckim. Konstytucja została uchwalona w 1972 roku i znowelizowana w 1995. Władzą ustawodawczą jest, liczące 180 deputowanych wybieranych w wyborach powszechnych, jednoizbowe Zgromadzenie Narodowe o 5-letniej kadencji, obradujące trzy razy w roku.

Głową państwa jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 7-letnią kadencję. Prezydent posiada znaczny zasób władzy - może zatwierdzać i wetować ustawy, bez konsultacji z parlamentem powoływać i odwoływać członków rządu, sędziów, szefów przedsiębiorstw państwowych i urzędów centralnych.

Władzę wykonawczą sprawuje rząd, na którego czele stoi premier mianowany przez prezydenta.

Podział administracyjny

Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Kamerunu.

Prowincje Kamerunu

Kamerun dzieli się na 10 prowincji (każda z gubernatorem na czele mianowanym przez prezydenta):

1. Adamawa
2. Centralna
3. Wschodnia
4. Północna Dalsza
5. Nadmorska
6. Północna
7. Północno-Zachodnia
8. Zachodnia
9. Południowa
10. Południowo-Zachodnia

i 58 departamentów (każdy z prefektem na czele):

Demografia

Największe miasta

Autobusy na ulicy w Jaunde

1. Douala – 1 310 400
2. Jaunde – 1 187 100
3. Garoua – 411 100
4. Kousséri – 333 300
5. Bamenda – 327 000
6. Maroua – 299 600
7. Ngaoundéré – 185 700
8. Bafoussam – 180 200
9. Bertoua – 152 800
10. Loum – 137 100

Religie

• chrześcijanie 52% (katolicy – 35%, protestanci – 16%, inni - 1%)
• muzułmanie 22%
• animiści 26%

Geografia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Geografia Kamerunu.

Wulkaniczne ostańce w pobliżu miejscowości Rhumsiki na Dalekiej Północy

Przeprawa promowa przez rzekę Dja

Z powierzchnią 475 442 km² Kamerun, co do wielkości, zajmuje 53 miejsce wśród wszystkich państw świata^[1], porównywalnie z Papuą-Nową Gwineą i nieco tylko mniejszym amerykańskim stanem Kalifornia^[2]. Kraj położony jest w Środkowej i Zachodniej Afryce nad Zatoką Bonny, częścią Zatoki Gwinejskiej Oceanu Atlantyckiego. Literatura turystyczna określa Lamerun mianem "Afryki w miniaturze" ze względu na różnorodność klimatu: morski, pustynny, górski, tropikalny i sawannowy^[3] Kraj graniczy z Nigerią od zachodu, Czadem od północnego wschodu,e Republiką Środkowoafrykańską od wschodu i Gwineą Równikową, Gabonem i z Republiką Konga od południa.

Kamerun dzieli się na pięć stref geograficznych, wyraźnie różniących się od pozostałych zarówno pod względem klimatu, rzeźby powierzchni, jak i wegetacji. Nizina nadbrzeżna sięga 15-150 kilometrów od Zatoki Gwinejskiej w głąb lądu^[4], a jej przeciętna wysokość to 90 metrów npm^[5]. Pas ten, bardzo wilgotny i gorący, z krótką porą suchą, jest gęsto zalesiony tropikalnym lasem deszczowym^[6][7] Południowokameruński płaskowyż wznosi się nad niziną nadbrzeżną na średnią wyskokość 650 metrów npm^[8]. Ten region jest również zdominowany przez deszczowe lasy tropikalne, ale ze względu na równowagę pór deszczowych i suchych nie są one tak wilgotne jak na wybrzeżu.

Nieregularny, przerywany łańcuch gór, wzgórz i płaskowyżów, zwany Pasmem Kameruńskim, rozciąga się od szczytu wulkanu Kamerun na wybrzeżu (najwyższy punkt kraju - 4095 metrów npm^[9]) prawie po Jezioro Czad na północnym krańcu kraju. Region ten ma klimat umiarkowany, szczególnie na Zachodnim Płaskowyżu, aczkolwiek opady są tu też wysokie. Ziemia należy do najżyźniejszych w Kamerunie, głównie wokół stożków wulkanicznych^[9]. Na skutek działalności wulkanicznej w tym regionie powstały jeziora kraterowe. 21 sierpnia 1986 z jednego z nich (JezioroNyos) zaczął wydobywać się dwutlenek węgla powodując śmierć 1700-2000 ludzi^[10].

Płaskowyż południowy przekształca się na północy w trawiastą, mocno sfałdowaną Wyżynę Adamawa, stanowiącą barierę oddzialającąpołudniową część kraju od północnej. Wyżyna wznosi się przeciętnie na 1100 metrów npm^[8], z temperaturami od 22 do 25°C i znacznymi opadami^[11]. Doliny regionu północnego rozciągają się od stoków wyżyny po Jezioro Czad, wznosząc się przeciętnie na 300-350 metrów npm^[9] Charakterystyczną roślinnością są sawannowe krzewy i trawy. Jest to obszar jałowy, z niewielkimi opadami i wysoką temperaturą.

Kamerun posiada cztery odrębne zlewiska. Głównymi rzekami na południu są Ntem, Nyong, Sanaga i Wouri. Wszystkie płyną w kierunku południowym i uchodzą do Zatoki Gwinejskiej. Dja i Kadéï płyną w kierunku południowo-zachodnim i są dopływami Konga. Na północy kraju rzeka Bénoué płynie na północ i zachód uchodząc do Nigru, zaś Logone uchodzi do Jeziora Czad, u brzegów którego Kamerun styka się z trzema innymi krajami.

Gospodarka

Transport

Zobacz więcej w osobnym artykule: Transport w Kamerunie.

Siły zbrojne

Przedstawiciel ambasady USA z żołnierzami SZ Kamerunu

Zobacz więcej w osobnym artykule: Siły Zbrojne Kamerunu.

Sytuacja militarna w regionie

Stosunki z sąsiednimi krajami układają się generalnie pomyślnie. Wyjątkami są nierozwiązane konflikty graniczne z Nigerią (tzw. Bakassi Dispute) i z Gwineą Równikową odnośnie wód terytorialnych. Zarówno Kamerun jak i Nigeria utrzymują siły zbrojne na Półwyspie Bakassi. Napływ Kameruńczyków do Gwinei Równikowej, co wiąże się z nadzieją na zatrudnienie przy eksploatacji nowo odkrytych złóż ropy, przyczynił się na wzrost napięcia. W roku 1999 rządy Kamerunu, Gwinei Równikowej, Nigerii, Sao Tome & Principe, Gabonu, Konga, Demokratycznej Republiki Konga i Angoli powołały Gulf of Guinea Commission mającą pomagać w rozwiązywaniu problemów, przede wszystkim granicznych, w regionie.

Wydatki na obronę

Budżet Ministerstwa Obrony Kameruny na rok 2001 wynosił 160 milionów USD (155 mln USD w 2000). W roku 1999 wydatki na wojsko i siły bezpieczeństwa wynosiły 156 milionów USD, czyli 1,5% GDP.

Dowodzenie i rozmieszczenie

Naczelnym dowódcą Sił Zbrojnych Kamerunu jest urzędujący prezydent, obecnie Paul Biya, który sprawuje bezpośrednią i codzienną kontrolę.

Wojska lądowe są rozmieszczone w bazach ośmiu okręgów wojskowych Kamerunu. Podział na okręgi wojskowe odpowiada podziałowi administracyjnemu kraju.

Bazy wojsk lądowych znajdują się w pobliżu miast będących ośrodkami administracyjnymi prowincji pogramicznych. Bazy lotnictwa wojskowego mieszczą się w miastach Batouri, Douala, Garouda i Jaunde. Bazy Marynarki Wojennej znajdują się w Douala - naczelne dowództwo (HQ), Kribi i Limbe.

Siła

Ogólna liczebność Sił Zbrojnych Kamerunu wynosi 22 100 żołnierzy i oficerów, w tym: Wojska Lądowe 11 500, Marynarka Wojenna 1300, Siły Powietrzne 300, Żandarmeria Wojskowa 9000.

Skład sił zbrojnych

Samolot Fouga CM 170

Ordre de Bataille przedstawia się następująco:

Armia Polowa (HQ Jaunde):

• 1 batalion Gwardii Prezydenckiej
• 1 batalion gwardii
• 1 pancerny batalion rozpoznawczy
• 1 batalion powietrzno-desantowy
• 1 batalion artylerii
• 5 batalionów piechoty
• 1 batalion artylerii przeciwlotniczej
• 1 batalion saperów
• 1 batalion treningowy
• centrum logistyczne Jaunde

Obok trzech broni (Wojska Lądowe, Siły Powietrzne i Marynarka Wojenna) w skład Sił Zbrojnych wchodzą oddziały Żandarmerii Wojskowej, która podlega bezpośrednio prezydentowi. Oddziały żandarmerii rozmieszczone są we wszystkich ośrodkach administracji pańswowej i dysponują bronią lekką i lekkimi pojazdami opancerzonymi.

Szkolenie

Szkoleniem pododdziałów jest prowadzone przez francuskich instruktorów, a oficerowie pobierają naukę w różnych szkołach wojskowych wszystkich szczebli we Francji.

Uzbrojenie - stan z roku 2001

Wyrzutnia pocisków niekierowanych BM-21

Helikopter bojowy Gazelle

Samolot Boeing 707

Lekki helikopter transportowy Dauphin 365

• Armia

M-8 Recce - 8

V-150 - 8

VBL - 5

V-150 Commando AIFV - 14

V-150 Commando APC - 21

M-3 Halftrack - 12

M-116 pack Towed Artillery - 6

M-101 - 16

Type-59 - 12

BM-21 MRL 122 mm - 20

Brandt Mortar 120 mm - 16

Milan ATGW

LRAC RL 89 mm

PRC Type-52 RCL 57 mm - 13

M-40A2 RCL 106 mm - 40

PRC Type-58 AD Gun - 18

GDF-002 - 18

PRC Type-63 - 18

• Marynarka

Bakassi (Fr P-48) PCC - 1

L’Audacieux (Fr P-48) - 1

Quartier PCI - 1

• Lotnictwo

CM-170 FGA - 5

MB-326 - 6

Do-128D-6 MR - 2

SA-342L (z HOT) helikoptery bojowe - 4

C-130H/-H-30 - 3

DHC-4 - 1

DHC-5D - 4

IAI-201 - 1

PA-23 - 2

Gulfstream III - 1

Do-128 - 1

Boeing 707 - 1 (samolot transportowy)

Bell 206 - 3

SE-3131 - 3

SA-318 - 1

SA-319 - 3

AS-332 - 2

SA-365 - 1 (helikopter transportowy)^[12]

Linki zewnętrzne

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Kamerun

• Kultura i muzyka Pigmejów Baka z Kamerunu
• Republika Kamerunu
• Opis kraju

Źródła

Bibliografia

• John Mukum Mbaku: Culture and Customs of Cameroon (Culture and Customs of Africa), Greenwood Press, ISBN 1-0313-3323-1

p • d • e Państwa Afryki Algieria  • Angola  • Benin  • Botswana  • Burkina Faso  • Burundi  • Czad  • Demokratyczna Republika Konga  • Dżibuti  • Egipt  • Erytrea  • Etiopia  • Gabon  • Gambia  • Ghana  • Gwinea  • Gwinea Bissau  • Gwinea Równikowa  • Kamerun  • Kenia  • Komory  • Kongo  • Lesotho  • Liberia  • Libia  • Madagaskar  • Malawi  • Mali  • Maroko  • Mauretania  • Mauritius  • Mozambik  • Namibia  • Niger  • Nigeria  • Republika Południowej Afryki  • Republika Środkowoafrykańska  • Republika Zielonego Przylądka  • Rwanda  • Senegal  • Seszele  • Sierra Leone  • Somalia  • Suazi  • Sudan  • Tanzania  • Togo  • Tunezja  • Uganda  • Wybrzeże Kości Słoniowej  • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca  • Zambia  • Zimbabwe Terytoria zależne Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego • Majotta • Reunion • Święta Helena Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej Sahara Zachodnia  • Somaliland Integralne części państw położonych poza Afryką Ceuta (część Hiszpanii) • Isla de Alborán (część Hiszpanii) • Isla del Perejil (część Hiszpanii) • Islas Chafarinas (część Hiszpanii) • Madera (część Portugalii) • Melilla (część Hiszpanii) • Peñón de Alhucemas (część Hiszpanii) • Peñón de Vélez de la Gomera (część Hiszpanii) • Sokotra (część Jemenu) • Wyspy Kanaryjskie (część Hiszpanii) • Wyspy Rozproszone (część Francuskich Terytoriów Południowych i Antarktycznych) • Wyspy Selvagens (część Portugalii)

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych

p • d • e Unia Afrykańska Algieria • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dżibuti • Egipt • Erytrea • Etiopia • Gabon • Gambia • Ghana • Gwinea • Gwinea Bissau • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kenia • Komory • Kongo • Lesotho • Liberia • Libia • Madagaskar • Malawi • Mali • Mauretania • Mauritius • Mozambik • Namibia • Niger • Nigeria • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Sahara Zachodnia • Senegal • Seszele • Sierra Leone • Somalia • Suazi • Sudan • Tanzania • Togo • Tunezja • Uganda • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca • Zambia • Zimbabwe

p • d • e Strefa franka CFA Zachodnioafrykański frank CFA Benin • Burkina Faso • Gwinea Bissau • Mali • Niger • Senegal • Togo • Wybrzeże Kości Słoniowej Środkowoafrykański frank CFA Czad • Gabon • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kongo • Republika Środkowoafrykańska

p • d • e Wspólnota Narodów (Commonwealth of Nations) Europa Wielka Brytania • Malta Ameryka Północna Kanada • Jamajka • Trynidad i Tobago • Barbados • Bahamy • Grenada • Dominika • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Antigua i Barbuda • Belize • Saint Kitts i Nevis • Reunion Ameryka Południowa Gujana Azja Indie • Pakistan • Sri Lanka • Malezja • Cypr • Singapur • Bangladesz • Malediwy • Brunei Australia i Oceania Australia • Nowa Zelandia • Samoa • Tonga • Papua-Nowa Gwinea • Wyspy Salomona • Vanuatu • Tuvalu • Kiribati • Nauru Afryka RPA • Ghana • Nigeria • Sierra Leone • Tanzania • Uganda • Kenia • Malawi • Zambia • Gambia • Botswana • Lesotho • Mauritius • Suazi • Seszele • Namibia • Mozambik • Kamerun Członkowie zawieszeni Fidżi • Pakistan Dawni członkowie Irlandia • Hongkong • Nowa Fundlandia • Zimbabwe

p • d • e Światowa Organizacja Handlu (WTO) Albania • Angola • Antigua i Barbuda • Arabia Saudyjska • Argentyna • Armenia • Australia • Bahrajn • Bangladesz • Barbados • Belize • Benin • Birma • Boliwia • Botswana • Brazylia • Brunei • Burkina Faso • Burundi • Chile • Chiny • Republika Chińska • Chorwacja • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dominika • Dominikana • Dżibuti • Egipt • Ekwador • Fidżi • Filipiny • Gabon • Gambia • Ghana • Grenada • Gruzja • Gujana • Gwatemala • Gwinea • Gwinea Bissau • Haiti • Honduras • Hongkong • Indie • Indonezja • Islandia • Izrael • Jamajka • Japonia • Jordania • Kambodża • Kamerun • Kanada • Katar • Kenia • Kirgistan • Kolumbia • Kongo • Korea Południowa • Kostaryka • Kuba • Kuwejt • Lesotho • Liechtenstein • Macedonia • Madagaskar • Makau • Malawi • Malediwy • Malezja • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Meksyk • Mołdawia • Mongolia • Mozambik • Namibia • Nepal • Niger • Nigeria • Nikaragua • Norwegia • Nowa Zelandia • Oman • Pakistan • Panama • Papua-Nowa Gwinea • Paragwaj • Peru • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Salwador • Senegal • Sierra Leone • Singapur • Sri Lanka • Stany Zjednoczone • Suazi • Surinam • Szwajcaria • Tanzania • Tajlandia • Togo • Tonga • Trynidad i Tobago • Tunezja • Turcja • Uganda • Ukraina • Urugwaj • Wenezuela • Wietnam • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Salomona • Zambia • Zimbabwe • Zjednoczone Emiraty Arabskie • Wspólnota Europejska, w tym poszczególne kraje członkowskie: Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy