Jerzy Kukuczka
Znaczek pamiątkowy z 1988
Urodzony	24 marca 1948 Katowice
Zmarł	24 października 1989 Lhotse upadek z wysokości po pęknięciu liny
Miejsce spoczynku	lodowa szczelina na Lhotse
Narodowość	Polak
Znany z	himalaista, zdobywca Korony Himalajów
Edukacja	Studium Trenerów Alpinizmu
Tytuł	trener II klasy
Małżonka	Cecylia
Dzieci	Maciej, Wojciech

Jerzy Kukuczka i Andrzej Czok (po prawej) podczas wyprawy na Mount Everest z wiosny 1980 roku. 19 maja 1980 zdobyli oni szczyt nową drogą.

Jerzy Kukuczka (ur. 24 marca 1948 w Katowicach, zm. 24 października 1989) – polski alpinista i himalaista, jako drugi człowiek na Ziemi zdobył Koronę Himalajów i Karakorum – wszystkie 14 szczytów o wysokości ponad 8 tysięcy metrów (pierwszy był Reinhold Messner, któremu zajęło to 17 lat, Kukuczce 9). Uznawany jest za jednego z najwybitniejszych himalaistów XX wieku.

Biografia

Spośród 14 ośmiotysięczników zdobytych w latach 1979-1987, na 10 wszedł nowymi drogami (poza swoim pierwszym ośmiotysięcznikiem wspinał się lub w ekstremalnie ciężkich warunkach zimą lub nowymi trasami), 7-krotnie w stylu alpejskim, na 4 – po raz pierwszy zimą, na 1 szczyt samotnie – żaden inny zdobywca 14 ośmiotysięczników nie może pochwalić się takim bilansem. Dokonał rzeczy niebywałej – w ciągu niespełna dwóch lat (21 stycznia 1985 r. – 10 listopada 1986 r.) zdobył sześć ośmiotysięczników, z czego aż trzy po raz pierwszy zimą, na trzech kolejnych wytyczył nowe drogi (w tym niezwykle trudne na Nanga Parbat i K2). Wolno aklimatyzował się, za to słynął z ogromnej wytrzymałości psychicznej i fizycznej. Jego partnerami byli m.in. Wojciech Kurtyka, Artur Hajzer, Krzysztof Wielicki i Ryszard Pawłowski.

W szkole średniej uprawiał też przez pewien czas podnoszenie ciężarów, aż do momentu kiedy dostał zakaz lekarski uprawiania tego sportu.

W 1988 na igrzyskach olimpijskich w Calgary wraz z Reinholdem Messnerem nagrodzony srebrnym medalem olimpijskim. Reinhold Messner odmówił przyjęcia medalu uzasadniając swój gest tym, że uważa alpinizm za twórczość, a nie rywalizację. Kukuczka przyjął medal, ponieważ w wyczynowym wspinaniu widział sportowe wartości co niejednokrotnie podkreślał. "W alpinizmie, jak w szachach – mówił – jest miejsce na swego rodzaju twórczość i sportową rywalizację. Gdyby jej zabrakło, być może nigdy bym się nie wspinał."

"Mnie nie wystarczy być tylko w górach – dodał później – nie wystarczy być na wyprawie. Uważam, że jeżeli się podchodzi pod górę, to z jakimś celem, a tym celem jest wejść na tę górę."

Poczta Polska wydała okolicznościowy znaczek, który został zaprojektowany przez J.Konarzewskiego. Na znaczku można zobaczyć panoramę Himalajów, podobiznę Kukuczki i jego olimpijskiego medalu^[1].

Zginął na wysokości 8300 metrów 24 października 1989 podczas wejścia na Lhotse nową drogą przez słynną, niezdobytą wówczas południową ścianę. Szczyt atakował wspólnie z Ryszardem Pawłowskim. Kukuczka wspinał się jako pierwszy i tuż przed granią szczytową odpadł. Lina nie wytrzymując obciążenia, pękła, a wspinacz spadł w 2 km przepaść. Po odnalezieniu ciała pochowano go w lodowej szczelinie, nieopodal miejsca upadku. Tablica pamiątkowa została umieszczona w Chukung nieopodal południowej ściany Lhotse a także na Symbolicznym Cmentarzu Ofiar Tatr pod Osterwą.

Pozostawił żonę Cecylię i dwóch synów: Macieja i Wojciecha.

Najważniejsze osiągnięcia wspinaczkowe

Tatry

• 20 lutego 1971 – pierwsze zimowe przejście drogi przez tzw. Grzybek na północnej ścianie Mięguszowieckiego Szczytu Pośredniego (wraz z Danutą Gellner-Wach, Januszem Skorkiem i Zbigniewem Wachem)
• 16-18 kwietnia 1971 – pierwsze zimowe przejście drogi zwanej dziś "Kurtykówką" na wschodniej ścianie Małego Młynarza (z Jerzym Kallą i Zbigniewem Wachem)
• 22 lipca 1971 – pierwsze polskie przejście "Drogi Pająków" na północnej ścianie Wołowej Turni z Januszem Skorkiem i Markiem Piekutowskim
• 3-6 stycznia 1972- pierwsze przejście zimowe "direttissimy" północno-wschodniej ściany Małego Młynarza wraz z Tadeuszem Gibińskim i Zbigniewem Wachem
• 23-24 czerwca 1972 – poprowadził nową drogę na Małym Młynarzu (Wielkim Kominem) wraz z Danutą Gellner-Wach, Zbigniewem Wachem i Januszem Skorkiem
• 8 lutego 1977 – wytyczył nową drogę północnym filarem Małego Durnego Szczytu z Andrzejem Machnikiem.

Dolomity

• 1972 – Civetta,Torre Trieste – Direttissima dei polacchi, pierwsze wejście
• 1972 – Cima Bancon – filarem, pierwsze wejście
• 1973 – Marmolada – "Via del Ideale", pierwsze zimowe wejście

Alpy

• 19 lipca 1973 z M. Łukaszewskim dokonali pierwszego polskiego przejścia drogi "Aureille-Fentren" na Aiguille du Moine
• 22 lipca 1973 podczas tego samego wyjazdu, z tym samym partnerem przeszli jako pierwsi Polacy "Drogę Paryżan" na La Pell w masywie Vercors
• 6 sierpnia 1973 roku wraz z M. Łukaszewskim, B. Kozłowską i J. Kurczabem przeszedł drogę "Major" na wschodniej ścianie Mont Blanc
• 12-14 sierpnia 1973 poprowadził nową drogę na Petit Dru (z M. Łukaszewskim i W. Kurtyką)
• 3-4 sierpnia 1975 z M. Łukaszewskim i W. Kurtyką poprowadził nową drogę na północnej ścianie Pointe Hélene w Grandes Jorasses.

Bułgaria

• 1971 Riła – Diabelskie Igły (nową drogą)

Alaska

• w dniach 20-26 lipca 1974 roku wspinał się zachodnim żebrem południowej ściany na Mount McKinley (6198 m n.p.m.), gdzie doznał poważnych odmrożeń.

Alpy Południowe (Nowa Zelandia)

• 1981 Mount Malte Brun (3198 m.n.p.m) – środkiem ściany południowej nową drogą
• 1981 Mount Malte Brun (3198 m.n.p.m) – zachodnią ścianą, nową drogą

Hindukusz

• 1 sierpnia 1976, samotnie, nową drogą zdobył Kohe Awal (5800 m n.p.m.)
• 10-11 sierpnia 1976 wraz z J. Barankiem, S. Cholewą i H. Natkańcem weszli od południowego wschodu na Kohe Tez (7015 m n.p.m.)
• 10 sierpnia 1978 z Tadeuszem Piotrowskim i M. Wroczyńskim nową drogą pokonali Tirich Mir Wschodni (7692 m n.p.m.)
• 11 sierpnia 1978 roku z T. Piotrowskim ze wspinaczki na Tirich Mir East wszedł na Bindu Ghul Zom (6340 m n.p.m.).

Korona Himalajów i Karakorum

• 4 października 1979 – Lhotse drogą klasyczną z Andrzejem Czokiem, Andrzejem Heinrichem i Januszem Skorkiem w ramach wyprawy Klubu Wysokogórskiego z Gliwic, styl alpejski, bez tlenu
• 19 maja 1980 – Mount Everest nową drogą (filarem południowym) z Andrzejem Czokiem
• 15 października 1981 – Makalu nową drogą (północno-zachodnią flanką i północną granią), pierwsze solowe wejście w Nepalu, bez tlenu, styl alpejski
• 30 lipca 1982 – Broad Peak drogą klasyczną w stylu alpejskim z Wojciechem Kurtyką i 17 lipca 1984 trawers całego masywu Broad Peak w stylu alpejskim z Wojciechem Kurtyką, bez tlenu
• 23 lipca 1983 – Gasherbrum I, nową drogą razem z Wojciechem Kurtyką, styl alpejski, bez tlenu
• 1 lipca 1983 – Gasherbrum II (wschodnią granią), nową drogą razem z Wojciechem Kurtyką, pierwsze wejście wschodnią granią, styl alpejski, bez tlenu
• 21 stycznia 1985 – Dhaulagiri, pierwsze zimowe wejście, wraz z Andrzejem Czokiem, bez tlenu
• 13 lutego 1985 – Cho Oyu, zimowe wejście wraz z Andrzejem Heinrichem, południową ścianą, bez tlenu
• 13 lipca 1985 – Nanga Parbat, nową drogą (filar południowo - wschodni), towarzyszyli mu Carlos Carsolio, Andrzej Heinrich i Sławomir Łobodziński, wschodnim filarem, bez tlenu
• 11 stycznia 1986 – Kangchenjunga, pierwsze zimowe wejście, wraz z Krzysztofem Wielickim, bez tlenu, od południowej strony
• 8 lipca 1986 – K2, nową drogą (środkowym filarem południowej ściany – droga do dziś nie powtórzona!) z Tadeuszem Piotrowskim (zginął w czasie zejścia), styl alpejski, bez tlenu
• 10 listopada 1986 – Manaslu, nową drogą, w stylu alpejskim z Carlosem Carsolio i Arturem Hajzerem, bez tlenu
• 3 lutego 1987 – Annapurna I, pierwsze zimowe wejście z Arturem Hajzerem, bez tlenu, od północnej strony
• 18 września 1987 – Shisha Pangma, nową drogą (zachodnia grań), w stylu alpejskim z Arturem Hajzerem, bez tlenu, zachodnią granią

Inne

• 1983 Gasherbrum I (8068 m)- północno-zachodnią ścianą, nowa droga, styl alpejski, bez tlenu
• 24 czerwca 1983 – Gasherbrum II East (7772 m)
• 16 lipca 1984 wraz z Wojciechem Kurtyką zdobył Broad Peak Middle (8006 m)
• 1984 Biarhedi (6759 m) – pierwsze wejście na szczyt, styl alpejski, solo, bez tlenu
• 1987 Yebokalgan Ri (7365 m) – zachodnią granią, pierwsze wejście na szczyt, bez tlenu, styl alpejski
• 1987 Shisha Pangma West(7950 m) – zachodnią granią, pierwsze wejście, styl alpejski, bez tlenu
• 13 października 1988 biorąc udział w wyprawie Klubu Wysokogórskiego z Katowic, wszedł z Arturem Hajzerem na Annapurnę I East (8010 m). Dokonali tego w stylu alpejskim, wytyczając od południa nową drogę.
• 24 października 1989 podczas wyprawy Śląskiej Grupy Himalajskiej wspinał się z Ryszardem Pawłowskim południową ścianą Lhotse. Odpadł od ściany i spadł w przepaść.

Książki

• Mój pionowy świat czyli 14 × 8000 metrów (1995), ISBN 1-899397-09-4
• Ostatnia ściana (Agencja Reklamowa KOMPLET, Katowice 1999), ISBN 83-912268-0-8.
• Na szczytach świata (Krajowa Agencja Wydawnicza, Katowice 1990), ISBN 83-03-03166-x.

Artykuły

• J. Kukuczka, K2 ścianą południową, ("Taternik" nr 2/86)

Źródła

Sprawdź również

Reinhold Messner, alpinizm, himalaizm

Linki zewnętrzne

• EverestHistory.com: Jerzy "Jurek" Kukuczka (w jęz.angielskim)
• Jerzy Kukuczka