भारत गणराज्य Bhārat Gaṇarājya trb. Bharat Ganaradźja Republika Indii
← od 1950
Flaga Indii Godło Indii
Dewiza: Satyameva Jayate (Tylko prawda wygrywa)
Hymn: Jana-Gana-Mana
Język urzędowy	hindi i język angielski jako pomocniczy[2] w administracji centralnej; dodatkowo 25 języków uznanych za oficjalne w poszczególnych stanach
Stolica	Nowe Delhi
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Pratibha Patil
Szef rządu	premier Manmohan Singh
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	7. na świecie 3 287 590 km² 314 400 km² (9,56%)
Liczba ludności (2009)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	2. na świecie 1 166 079 217[3]▲ 354,7 osób/km²
PKB (2008)  • całkowite   • na osobę	1 232,9 mld USD[4]▲ 1 082 USD▲
PKB (PPP) (2008)  • całkowite   • na osobę	3 289,8 mld USD[5]▲ 2 886 USD▲
Jednostka monetarna	1 rupia indyjska = 100 pajs (paisa) (INR)
Niepodległość od Wielkiej Brytanii	15 sierpnia 1947
Utworzenie republiki	26 stycznia 1950
Strefa czasowa	UTC +5:30
Kod ISO 3166	IN
Domena internetowa	.in
Kod samochodowy	IND
Kod telefoniczny	+91
1  Na terenie całego kraju i 21 innych języków regionalnie 2  Dane szacunkowe na czerwiec 2009, podane za CIA The World Factbook (źródło: CIA) (ang.) 3  Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2008 (źródło: IMF) (ang.)

Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ^?/i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.

Od północy Indie są ograniczone przez pasma górskie: Karakorum i Himalaje. Z Indiami graniczą: Pakistan na północnym zachodzie, Chiny, Nepal i Bhutan na północy, Birma i Bangladesz na północnym wschodzie, Sri Lanka przez zatokę Mannar i cieśninę Palk na południowym wschodzie. Od południowego zachodu kraj otaczają wody Morza Arabskiego, zaś od południowego wschodu Zatoki Bengalskiej i Morza Andamańskiego. Do Indii należy archipelag Lakkadiwów leżący na Morzu Arabskim 450 km na zachód od wybrzeży kraju, i leżące w Zatoce Bengalskiej archipelagi Andamanów i Nikobarów.

• Stolica: Nowe Delhi
• Inne duże miasta:
  • Bombaj – 13,1 mln mieszk. (zespół miejski: 20,4 mln),
  • Delhi – 11,5 mln (zespół miejski: 18,0 mln),
  • Bangalore – 5,3 mln (zespół miejski: 6,2 mln),
  • Kalkuta – 4,6 mln (zespół miejski: 14,9 mln),
  • Madras – 4,4 mln (zespół miejski: 7,0 mln),
  • Ahmadabad – 3,8 mln (zespół miejski: 5,2 mln),
  • Hajdarabad – 3,7 mln (zespół miejski: 6,1 mln),
  • Pune – 3,2 mln (zespół miejski: 4,9 mln)
  • Surat – 3,1 mln (zespół miejski: 4,9 mln)
  • Kanpur – 3,0 mln (zespół miejski: 3,3 mln)

(Ludność miejska stanowi jedynie 27% mieszkańców państwa.)

• Położenie geograficzne: 8°-37° N, 68°-97° E
• Rozciągłość równoleżnikowa – 2 933 km
• Rozciągłość południkowa – 3 214 km
• Długość granic:
  • Bangladesz – 4 053 km
  • Chiny – 3 380 km
  • Pakistan – 2 912 km
  • Nepal – 1 690 km
  • Birma – 1 463 km
  • Bhutan – 605 km

• Język urzędowy: hindi; język angielski pełni rolę języka pomocniczego, łącznikowego. Ponadto jest 21 języków konstytucyjnych, dopuszczanych jako języki wykładowe i urzędowe w określonych stanach assamski, bengali, bodo, dogri, gudźarati, kannada, kaśmiri, konkani, maithili, malajalam, manipuri, marathi, orija, pendżabski, nepali, santali, sindhi, sanskryt, język tamilski, telugu, urdu. Znaczna część ludności, zwłaszcza mieszkańcy południowych stanów Indii odnosi się wrogo do prób zastąpienia w urzędach języka angielskiego językiem hindi, uważając, że stanowi to niedopuszczalny zamach na ich autonomię^{potrzebne źródło}.

• System polityczny: Indie są demokratyczną republiką federacyjną.

Głową państwa jest prezydent, organem ustawodawczym dwuizbowy parlament – Sansad. Stany mają własne organy władzy, na czele stoi gubernator mianowany przez prezydenta.

• Święta narodowe:
  • 26 stycznia – rocznica proklamowania republiki (1950),
  • 15 sierpnia – rocznica uzyskania niepodległości (1947)

Podstawowe informacje: Stolica: Delhi Niziny: (na zachodzie) Indusu, (na północy) Gangesu Rzeki: Ganges, Kriszna St. klimatyczne: zwrotnikowa

Ukształtowanie powierzchni:

• na południu – obszary rolnicze, lasy równikowe
• w centrum – obszary rolnicze, lasy podzwrotnikowe
• na zachodzie – sawanny, pustynie piaszczyste

Hodowla: bydło, trzoda, owce, kozy Uprawy: pszenica, kukurydza, proso i sorgo, ryż Elektrownie: cieplne, atomowe Przemysł wydobywczy: ropa naftowa, węgiel kamienny, węgiel brunatny, rudy żelaza, rudy chromu Przemysł przetwórczy: hutniczy, odzieżowy, elektromaszynowy Rolnictwo: tytoń, palma, herbata, kauczuk, juta, kawa, bawełna, banany.

Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Indii.

Indie podzielone są na 28 stanów, 6 terytoriów związkowych i 1 terytorium stołeczne. Później w drugim rzędzie dzielą się na 591 dystryktów. Nazwy jednostek administracyjnych podano w wersji polskiej (jeżeli istnieje polski egzonim), wersji angielskiej (ang.) i w wersji hindi w polskiej transkrypcji (trb.) i w transliteracji (trl.):

Terytoria związkowe:

1. Andamany i Nikobary (pol.); Andaman and Nicobar Islands (ang.); Andaman aur Nikobar Dwip (trb.), Aṁdamān aur Nikobār Dvīp (trl.)
2. Czandigarh (pol.); Chandigarh (ang.); Ćandigarh (trb.), Caṁḍīgaṛh (trl.)
3. Dadra i Nagarhaweli (pol.); Dadra and Nagar Haveli (ang.); Dadra aur Nagarhaweli (trb.), Dādrā aur Nagarhavelī (trl.)
4. Daman i Diu (pol.); Daman and Diu (ang.); Daman aur Diw (trb.), Damaṇ aur Dīv (trl.)
5. Lakszadiwy (pol.); Lakshadweep (ang.); Lakszadwip (trb.), Lakṣadvīp (trl.)
6. Puducherry (do 2006 Pondicherry) (ang.); Puduććeri (trb.), Puducceri (trl.)

Narodowe terytorium stołeczne:

1. Delhi (ang.); Dilli (trb.), Dillī (trl.)

Geografia

 Osobny artykuł: Geografia Indii.

Ludność

 Osobny artykuł: Demografia Indii.

Ludność: 1,15 mld (2008) – Indie są drugim państwem na świecie pod względem liczby ludności.

• Struktura językowa: 39% Hindusi mówiący którymś z dialektów języka hindi, 8% Telugowie, 8% Bengalczycy, 7% Marathowie, 7% Tamilowie, 5% Gudźaratowie, 4% Kannadowie, 4% Keralczycy (18% stanowią inne grupy językowe).

Wyznania (2000)

• Hinduiści – 78,14%
• Muzułmanie – 12,5%
• Chrześcijanie - 3,02% (zobacz więcej: Chrześcijaństwo w Indiach)
  • Protestantyzm - 1,68%
    • Gł.: baptyzm i pentekostalizm
  • Katolicyzm - 1,13%
  • Prawosławie - 0,2%
• Sikhowie – 1,92% (gł. w Pendżabie)
• Buddyści – 0,8%
• Dżiniści – 0,35%
• Bahaizm - 0,23%
• Żydzi, Parsowie, ^[1]

Gospodarka

 Osobny artykuł: Gospodarka Indii.

Do lat dziewięćdziesiątych gospodarka Indii była gospodarką quasi-socjalistyczną, z dużym udziałem sektora państwowego i ścisłą kontrolą państwa nad sektorem prywatnym i handlem zagranicznym. Ten model ukształtował się w czasie rządów Jawaharlala Nehru^[2]. Od 1991 r. rozpoczęły się w Indiach liberalne reformy gospodarcze. Zmniejszona została kontrola państwa nad gospodarką, przeprowadzono również prywatyzację szeregu przedsiębiorstw państwowych. W rezultacie, od lat 90. gospodarka indyjska dynamicznie się rozwija (w ostatnich latach w tempie około 8% rocznie). W 2006 r. gospodarka Indii była czwartą największą gospodarką świata (po gospodarkach USA, Chin i Japonii), z produkcją sięgającą 4 042 miliarda USD (według parytetu siły nabywczej – PPP), przy czym wielkość PKB na mieszkańca wynosi zaledwie 3,8 tysiąca USD (PPP). Według danych indyjskich, 25% ludności żyje poniżej granicy ubóstwa.

Podstawą gospodarki Indii przez długi czas było rolnictwo^[3]. Obecnie w rolnictwie pracuje wciąż około 60% spośród liczącej około 510 milionów osób siły roboczej. Jednocześnie rolnictwo wytwarza zaledwie 20% PKB Indii (2006). Sektor przemysłowy zatrudnia około 12% siły roboczej Indii i wytwarza około 20% PKB, natomiast najdynamiczniej rozwijający się sektor usług, zatrudniający 28% siły roboczej – około 60% PKB.

W 2006 roku eksport Indii wyniósł około 112 miliardów USD, a głównymi dobrami eksportowymi były tekstylia, biżuteria i oprogramowanie. Import Indii w 2006 roku wyniósł około 188 miliardów USD i obejmował głównie surowce energetyczne i maszyny. Głównymi partnerami handlowymi Indii są USA, kraje UE, Chiny i Zjednoczone Emiraty Arabskie.

Transport i komunikacja

W Indiach istniało (w 2006) 63 221 km linii kolejowych (w tym: 46 807 km szerokotorowych 1 676 mm, z czego 17 343 km zelektryfikowanych), co odpowiada wskaźnikowi gęstości sieci 1,92 km/100 km² powierzchni. Nieco lepiej przedstawia się indyjska sieć dróg. Ich łączna długość (w 2006) wynosiła 3 316 452 km, co daje wskaźnik 100,9 km/100 km² powierzchni. Należy jednak pamiętać o dużym zróżnicowaniu jakości nawierzchni indyjskich dróg i o istnieniu zaledwie 200 km dróg ekspresowych.

Warunki naturalne

Klimat

Zwrotnikowy, na północy zwrotnikowo-monsunowy, na południowym zachodzie wilgotny, stopniowo przechodzi w suchy w zachodniej części Niziny Hindustańskiej, w Karakorum i Himalajach podzwrotnikowy górski. W wyższych partiach gór zima trwa 6 miesięcy. Częste cyklony połączone z wielkimi ulewami w okresie przejściowym między monsunem letnim a zimowym. Średnia temperatura w styczniu wynosi od ok. +15 °C u podnóża Himalajów do ok. +28 °C na południu. W maju, który jest najcieplejszym miesiącem roku, temperatury wynoszą +27 do +30 °C, z wyjątkiem pustyni Thar gdzie temperatura osiąga +36 °C. W Delhi dochodzi nawet do +43 °C.

Rzeki

Rzeki Indii

Rzeki Indii należą do zlewiska Oceanu Indyjskiego. Największe rzeki: Ganges czczony przez hinduistów jako święta rzeka, jego dopływy Jamuna, Son, Damodar, Ghaghra. Ganges łączy się w delcie z Brahmaputrą. Na zachodzie dopływy Indusu.

Mapa autostrad

Wyspy

Wyspy Indii:

• Andamany
  • Wielki Andaman
    • Andaman Północny
    • Andaman Środkowy
    • Andaman Południowy
  • Barren
  • Mały Andaman
  • Archipelag Ritchie
  • Sentinel
• Nikobary
  • Wielki Nikobar
  • Mały Nikobar
  • Kar Nikobar
  • Katczal
• na rzece Kaweri
  • Srirangapatna
  • Shivanasamudram
  • Srirangam

oraz Chorao, Diu, Divar, Lakkadiwy, Majuli, Monroe, wyspy w okolicy Bombaju, Rameswaram, Sriharikota, Vashee, Willington

Nota historyczna

 Osobny artykuł: Nota historyczna Indii.

Literatura

 Osobny artykuł: Literatury indyjskie.

Zabytki Indii

• Tadż Mahal
• Czerwony Fort
• Zespół świątyń w Khajuraho

Sprawdź również

Języki

• języki Indii
• języki urzędowe Indii

Nota historyczna

• brytyjscy władcy Indii
• Indie Brytyjskie

Religie

• hinduizm
  • System kastowy
  • Wyzwolenie w hinduizmie
  • Definicja i klasyfikacja hinduizmu
  • Lista postaci z mitologii indyjskiej
• buddyzm
• dźinizm
• sikhizm
• chrześcijaństwo
• islam

Kultura

• Bollywood
• klasyczna muzyka indyjska
• klasyczne tańce hinduskie
• kuchnia indyjska
• literatura hindi
• literatura sanskrycka
• sztuka indyjska

Książki o Indiach

• "India Booms - The Breathtaking Development and Influence of Modern India" John Farndon
• "Indie w stosunkach międzynarodowych" Jakub Zajączkowski Wyd. Naukowe SCHOLAR Warszawa 2008

Sprawdź również

• Parsowie
• Religie w Indiach
• Indie w katalogu Open Directory Project

Źródła

p • d • e Indie Stany Andhra Pradesh • Arunachal Pradesh • Assam • Bengal Zachodni • Bihar • Chhattisgarh • Dżammu i Kaszmir • Goa • Gujarat • Haryana • Himachal Pradesh • Jharkhand • Karnataka • Kerala • Madhya Pradesh • Maharashtra • Manipur • Meghalaya • Mizoram • Nagaland • Orisa • Pendżab • Radżastan • Sikkim • Tamil Nadu • Tripura • Uttarakhand • Uttar Pradesh Terytoria Andamany i Nikobary • Czandigarh • Dadra i Nagarhaweli • Daman i Diu • Delhi • Lakszadiwy • Puducherry Regiony Delhi

p • d • e Państwa Azji Afganistan • Armenia • Arabia Saudyjska • Azerbejdżan • Bahrajn • Bangladesz • Bhutan • Birma • Brunei • Chiny • Cypr • Filipiny • Gruzja • Indie • Indonezja • Irak • Iran • Izrael • Japonia • Jemen • Jordania • Kambodża • Katar • Kazachstan • Kirgistan • Korea Południowa • Korea Północna • Kuwejt • Laos • Liban • Malediwy • Malezja • Mongolia • Nepal • Oman • Pakistan • Rosja • Singapur • Sri Lanka • Syria • Tadżykistan • Tajlandia • Timor Wschodni • Turcja • Turkmenistan • Uzbekistan • Wietnam • Zjednoczone Emiraty Arabskie Terytoria zależne Akrotiri • Dhekelia Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej Abchazja[1] • Cypr Północny[2] • Górski Karabach • Osetia Południowa[3] • Palestyna[4] • Tajwan[5] ↑ obecnie uznawana przez 4 państwa ↑ obecnie uznawany przez 1 państwo ↑ obecnie uznawana przez 4 państwa ↑ Obecnie jest to państwo in statu nascendi; działające na jej obszarze Palestyńskie Władze Narodowe zostały powołane w 1994 w wyniku porozumień z Oslo jako tymczasowa struktura administracyjna zarządzająca obszarem Strefy Gazy i częścią Zachodniego Brzegu do czasu uzyskania niepodległości przez Palestynę, kiedy to staną się organami nowego państwa ↑ obecnie uznawany przez 23 państwa

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych p • d • e Wspólnota Narodów (Commonwealth of Nations) Europa Wielka Brytania • Malta Ameryka Północna Kanada • Jamajka • Trynidad i Tobago • Barbados • Bahamy • Grenada • Dominika • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Antigua i Barbuda • Belize • Saint Kitts i Nevis Ameryka Południowa Gujana Azja Indie • Pakistan • Sri Lanka • Malezja • Cypr • Singapur • Bangladesz • Malediwy • Brunei Australia i Oceania Australia • Nowa Zelandia • Samoa • Tonga • Papua-Nowa Gwinea • Wyspy Salomona • Vanuatu • Tuvalu • Kiribati • Nauru Afryka RPA • Ghana • Nigeria • Sierra Leone • Tanzania • Uganda • Kenia • Malawi • Zambia • Gambia • Botswana • Lesotho • Mauritius • Suazi • Seszele • Namibia • Mozambik • Kamerun • Rwanda Członkowie zawieszeni Fidżi Dawni członkowie Irlandia • Hongkong • Nowa Fundlandia • Zimbabwe p • d • e Światowa Organizacja Handlu (WTO) Albania • Angola • Antigua i Barbuda • Arabia Saudyjska • Argentyna • Armenia • Australia • Bahrajn • Bangladesz • Barbados • Belize • Benin • Birma • Boliwia • Botswana • Brazylia • Brunei • Burkina Faso • Burundi • Chile • Chiny • Republika Chińska • Chorwacja • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dominika • Dominikana • Dżibuti • Egipt • Ekwador • Fidżi • Filipiny • Gabon • Gambia • Ghana • Grenada • Gruzja • Gujana • Gwatemala • Gwinea • Gwinea Bissau • Haiti • Honduras • Hongkong • Indie • Indonezja • Islandia • Izrael • Jamajka • Japonia • Jordania • Kambodża • Kamerun • Kanada • Katar • Kenia • Kirgistan • Kolumbia • Kongo • Korea Południowa • Kostaryka • Kuba • Kuwejt • Lesotho • Liechtenstein • Macedonia • Madagaskar • Makau • Malawi • Malediwy • Malezja • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Meksyk • Mołdawia • Mongolia • Mozambik • Namibia • Nepal • Niger • Nigeria • Nikaragua • Norwegia • Nowa Zelandia • Oman • Pakistan • Panama • Papua-Nowa Gwinea • Paragwaj • Peru • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Salwador • Senegal • Sierra Leone • Singapur • Sri Lanka • Stany Zjednoczone • Suazi • Surinam • Szwajcaria • Tanzania • Tajlandia • Togo • Tonga • Trynidad i Tobago • Tunezja • Turcja • Uganda • Ukraina • Urugwaj • Wenezuela • Wietnam • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Salomona • Zambia • Zimbabwe • Zjednoczone Emiraty Arabskie • Unia Europejska, w tym poszczególne kraje członkowskie: Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy p • d • e Państwa G4 Niemcy • Brazylia • Indie • Japonia p • d • e Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) Państwa członkowskie Australia • Austria • Belgia • Czechy • Dania • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Japonia • Kanada • Korea Południowa • Luksemburg • Meksyk • Niemcy • Norwegia • Nowa Zelandia • Polska • Portugalia • Słowacja • Stany Zjednoczone • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy • Wspólnota Europejska Kandydaci Chile • Estonia • Izrael • Rosja • Słowenia Obserwatorzy Tajwan Współpracujący Brazylia • Chiny • Indie • Indonezja • Republika Południowej Afryki