Himalaje 

Widok na Himalaje z Kosmosu
Krucze Jezioro w Sikkimie
Klasztor Taktshang
Przełęcz w Ladakhu.

Himalaje – najwyższy łańcuch górski na Ziemi.

Łańcuch Himalajów leży w południowej Azji, ma ponad 2,5 tys. km długości i około 250 km szerokości. Rozciąga się na terenach należących do Pakistanu, Indii, Chin (Tybetu), Nepalu i Bhutanu. W Himalajach znajduje się aż 10 z 14 ośmiotysięczników świata. Szczyty przekraczające 8000 m n.p.m. tworzą Wielkie Himalaje, w których najniższe przełęcze przeważnie leżą powyżej 4000 m n.p.m. Od wschodu pasmo to ogranicza dolina Brahmaputry, a od zachodu – Indusu. Wierzchołki Małych Himalajów sięgają średnio 2400 m n.p.m., tylko na zachodzie 4000 m n.p.m. Najniższe pasmo Siwalik ciągnie się wzdłuż całego systemu od Brahmaputry do Indusu, a jego wysokość nie przekracza 2000 m n.p.m. Najwyższy szczyt to Mount Everest o wysokości 8848 m n.p.m.

Zawartość

Podział

Składa się z trzech głównych pasm: Wielkie Himalaje, Małe Himalaje i Siwalik. Nazwa "Himalaje" pochodzi z sanskrytu i znaczy "siedziba śniegów" (z himá, "śnieg", i ālaya, "siedziba"). W Nepalu Himalaje dzielone są na:

Budowa geologiczna

Zasadnicze wypiętrzenie Himalajów nastąpiło w oligocenie, w czasie orogenezy alpejskiej. Około 50 milionów lat temu rozpoczął się proces wypiętrzania Himalajów. Płyta Indyjska napierała na Płytę Eurazjatycką powodując wypiętrzenie mas skalnych na ich styku. Szacuje się, że eskalacja tego procesu nastąpiła przed około 20 mln. lat. W tym samym czasie, gdy wypiętrzały się masywy Himalajów część skał "wbijała się" w głąb dokładnie pod nowo powstającym łańcuchem. Składają się z kolejnych, równoległych luków o wysokości zwiększającej się ku północy, zbudowanych ze skał krystalicznych, w przeważającej części z granitów i gnejsów. Zachodzi tu gwałtowna erozja, rozwijają się zwłaszcza gigantyczne obrywy i osuwiska górskie.

Klimat

Himalaje oddzielają Nizinę Hindustańską od Wyżyny Tybetańskiej. Południowe stoki gór są pod wpływem oddziaływania okresowo wiejących wiatrów – monsunów. W lecie występują tu obfite opady. Z kolei północne stoki znajdują się w strefie oddziaływania klimatu zwrotnikowego, chłodnego i suchego. Wysoko w górach mrozy przekraczają -25 °C w lecie, a zimą temperatura spada do -40 °C. Często występują huraganowe wiatry o prędkości nawet 150 km/h i gwałtowne załamania pogody.

Piętra roślinne

U podnóża gór ciągną się suche sawanny i lasy iglaste, a następnie nieco bujniejsze liściaste. W części wschodniej do wysokości 1000 m stoki porasta wilgotny i bagnisty las o charakterze dżungli, zwany terajem, dostarczający cennego drewna z drzewa sal. Wyżej rozpoczyna się strefa lasu zwrotnikowego z bambusami, palmami i drzewiastymi paprociami. Od 2000 m zaczynają się lasy liściaste z dębami, magnoliami, kasztanami, klonami i wawrzynami. Powyżej 2600 m zaczynają przeważać drzewa iglaste, m.in. sosny i cedry himalajskie. Od 3500 do 4000 m rozciąga się piętro rododendronów i karłowatych jałowców i hal wysokogórskich. Granica wiecznego śniegu leży na wysokości 4500 m (po stronie południowej) i 6000 (po stronie północnej).

Lodowce

Ogółem lodowce zajmują w Himalajach powierzchnię 33 tysięcy kilometrów kwadratowych. Masa lodu ma objętość około 6,6 tysięcy kilometrów sześciennych. Lodowce występują głównie wokół wielkich masywów i najwyższych szczytów górskich. Ich jęzory są zwykle krótkie. Najdłuższe mają lodowce Gangotri i Zema (26km) i Rongbuk – lodowiec zalegający północne stoki Mount Everestu. Rozległe pola firnowe występują rzadko, ponieważ stromizna stoków uniemożliwia gromadzenie się firnu. Wody z topniejących lodowców zasilają wielkie rzeki – Ganges, Indus i Brahmaputrę.

Zdobywcy Himalajów

Wyprawy zazwyczaj organizuje się wiosną bądź jesienią. Zimą wspinaczka jest wyjątkowo trudna. Największe sukcesy o tej porze roku odnieśli Polacy: pierwszy raz Mount Everest w zimie (17 lutego 1980 roku) zdobyli Krzysztof Wielicki i Leszek Cichy. Marzeniem każdego himalaisty jest zdobycie Korony Himalajów czyli 14 ośmiotysięczników, z których aż 10 wznosi się w Himalajach, a pozostałe cztery w Karakorum. Jako pierwszemu udało się to w 1986 roku Reinholdowi Messnerowi. O palmę pierwszeństwa ścigał się on z Jerzym Kukuczką, który Koronę Ziemi zdobył niecały rok później, za to wchodził nowymi, trudniejszymi drogami, również zimą. Jerzy Kukuczka zginął w 1989 roku podczas próby przejścia południowej ściany Lhotse. Najsłynniejszą ze wspinających się Polek była Wanda Rutkiewicz, która jako pierwsza Europejka i trzecia kobieta na świecie weszła na Mount Everest w 1978 roku. Zginęła w czasie wyprawy na swój dziewiąty ośmiotysięcznikKanczendzongę – w maju 1992 roku. Następną kobietą, która zdobyła szczyt Mount Everest jest Martyna Wojciechowska. Zrobiła to 18 maja 2006 roku jako trzecia Polka (po Wandzie Rutkiewicz i Annie Czerwińskiej).

Najwybitniejsi Himalaiści

Niżej wymienieni wspinacze zdobyli wszystkie 14 ośmiotysięczników, wyznaczając przy tym co najmniej 1 nową drogę:

Inni znani wspinacze

Najwyższe szczyty

Przełęcze

Z uwagi na ukształtowanie terenu w rejonie Himalajów niewiele jest przełęczy, przez które można przejechać samochodem. To właśnie tu znajduje się najwyżej położona przejezdna przełęcz – Semo La, znajdująca się na wysokości 5565 m. Główne przełęcze to:

Sprawdź również

Linki zewnętrzne

Commons-logo.svg
SEO Tools system wymiany linków
Hilux z mocnym sercem - test
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/1/7086/z7086891M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Dobrze radzi sobie w terenie, nieźle wygląda, ale przez długi czas konkurencja mocnymi silnikami rozkładała go na łopatki. Pod maskę Hiluxa trafił wreszcie długo oczekiwany trzylitrowy Diesel. Czy teraz Toyota przegoni konkurencję?

VW Golf TSI - test wideo
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/7/6829/z6829047M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Kilka lat temu w Golfach królowały diesle, dziś detronizuje je najbardziej zawansowany silnik benzynowy Volkswagena. Pojemność 1,4, moc 160 KM i 240 Nm momentu. Jak to działa? Zobaczcie sami

Camper? A co to takiego
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/9/6834/z6834239M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Blisko 13 m kw., a na nich: cztery łóżka, łazienka, jadalnia, kuchnia i salon. Jak to możliwe? Wystarczy trochę pomysłowości, kilka sklejek, kilogramy silikonu i platforma Fiata Ducato. Tak przygotowanym M1 na kołach postanowiliśmy podbić Peloponez - największy i najciekawszy grecki półwysep

Fiat 500 vs. Ford Ka - test
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/3/6757/z6757533M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Z fabryki w Tychach wyjeżdżają dwa cacka, jedno ładniejsze od drugiego. Są bliźniakami, ale łączy je tylko uroda

Władcy miasta
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/8/6787/z6787528M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Są mali, ale zadziorni. Niepozorni, ale szybcy i zwinni. Mało kto im podskoczy, gdy biorą we władanie ulice i bulwary

Toyota iQ - miejska inteligencja
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/1/6729/z6729971M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Jest niemal tak mała, jak Smart, ale mieści aż cztery osoby

Chevrolet Cruze - pierwsza jazda
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/9/6753/z6753379M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Koreańska produkcja, amerykańska jakość, europejski styl - taki jest Chevrolet Cruze. Po trosze wszystkiego, czyli globalny samochód Chevroleta. Czy zawojuje świat?

Opel Insignia EcoFlex - pierwsza jazda
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/2/6738/z6738432M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Insignia to komfortowy rodzinny sedan. Na tyle nowoczesny i dobrze zbudowany, że w ciągu kilku pierwszych miesięcy kupiło go 120 tys. klientów. Czy na ekologiczną i droższą zaledwie o 2200 zł odmianę auta znajdzie się też tylu chętnych?

Toyota Avensis 2.0 - test
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/5/6733/z6733275M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>W nowym Avensisie postęp w stosunku do poprzednika widać na każdym kroku. A jednak kilka elementów warto poprawić. Może przy kolejnej okazji?

Fiat Grande Punto 1.6 - test
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/1/6725/z6725501M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Potrafi nie tylko uwodzić zalotnym spojrzeniem. Grande Punto udowadnia, że z jakością w Fiacie jest coraz lepiej

VW Caddy - test
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/1/6716/z6716171M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Czy Caddy to wół roboczy, jak przedstawiają go reklamy? Czy pojemne auto, którym wywieziesz rodzinę na wakacje? Teraz już wiem. To jedno i drugie

Peugeot Partner Tepee - test
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/0/6700/z6700700M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Choć zaprojektowany był do przewożenia skrzynek i ciężkich worków w wersji Tepee aspiruje do roli wygodnego samochodu rodzinnego. To... osobowy dostawczak

Seat Ibiza Sport 1.9 TDI - test
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/4/6448/z6448384M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Ten samochód jest jak impreza na Ibizie - wesoła, radosna i kolorowa. Potrafi jednak także dokuczyć nadmiernym hałasem i plastikową sztucznością

Skoda Octavia RS - pierwsza jazda
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/1/6648/z6648801M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Straciła trochę kilogramów, ale nie za sprawą kryzysu. Nowa Octavia RS choć nie ma mocniejszego silnika jest teraz szybsza. No i ładniejsza

VW Golf GTI - król wiecznie młody
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/0/6625/z6625470M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Choć zmiany w GTI szóstej generacji nie są rewolucyjne, wystarczyły, by konkurenci znowu spoglądali na usportowionego Golfa z zazdrością

Toyota Verso - solidnie i rodzinnie
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/9/6612/z6612139M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Za Verso na pewno bym się na ulicy nie obejrzał. To kolejna Toyota, której zalety dostrzeżesz dopiero po dłuższej wycieczce

Fiat Scudo vs. Hyundai H1
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/2/6608/z6608512M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Nawet duży, klasyczny minivan może dla niektórych okazać się niewystarczający. Co wtedy? Trzeba znaleźć coś jeszcze większego

FSO zatrzymała produkcję aut
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/3/6271/z6271233M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Na pięć tygodni FSO musiała wstrzymać produkcję aut. W spółkach żerańskiej firmy ludzie zgadzają się nawet na 1 zł wynagrodzenia dziennie, by utrzymać pracę.

Fiat Panda Natural Power
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/7/6448/z6448417M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Wyczytałem, że Smart to idealne auto dla studenta. Zmieści kierowcę, pasażera i skrzynkę piwa. Nieprawda. Idealne auto dla żaka to Fiat Panda. Wchodzą tam dodatkowo dwie studentki i miska pieczonych żeberek. Sprawdziłem

Przez kryzys mniejszy ruch na autostradzie A4
<img src='http://bi.gazeta.pl/im/6/6591/z6591596M.jpg' align='left' hspace='4' vspace='2'>Kryzys dopadł nawet... płatną autostradę A4 Katowice - Kraków. Ruch jest mniejszy, bo coraz więcej kierowców ogląda każdą złotówkę. Zamiast płacić, wolą darmowe drogi.