Dalajlama

Dalajlama

Tenzin Gjaco - obecny Dalajlama XIV

Dalajlama − przedstawiciel szkoły gelug − jednej z czterech największych szkół buddyzmu tybetańskiego. Buddyści tybetańscy uważają dalajlamę za manifestację bodhisattwy współczucia Awalokiteśwary, który odradza się, aby udostępniać wyzwalające z cierpienia nauki innym czującym istotom.

Określenie dalajlama pochodzi z połączenia słów ta-le (ocean) i bla-ma − lama. Tytuł dalajlamy nadał lamie Sonam Gjaco (bSod-nams-rgya-mtsho, Sönam Gjaco; 1543-1588), ówczesnemu przywódcy tybetańskiej tradycji buddyjskiej gelug, wódz Mongołów, Altan-chan podczas ich spotkania w 1578 roku. Tytuł ten miał oznaczać lamę (o mądrości) jak ocean.

Retrospektywnie tytułu tego używa się w odniesieniu do Gedun Druba (dGe-'dun-grup), czyli Dalajlamy I i Gedun Gjatso (dGe-'dun-rgya-mtsho), Dalajlamy II - poprzedzających Sonam Gjaco zwierzchników klasztoru Drepung, Sera i Taszilhunpo. Sami Tybetańczycy używają w odniesieniu do dalajlamy (a często i innych najważniejszych inkarnacji tybetańskich - np. Karmapy) terminu Gjalła Rinpocze (rgyal-ba-rin-po-che) - Zwycięski Rinpocze.

Według buddyzmu tybetańskiego dalajlama jest jednym z tulku − istot, które po śmierci świadomie wybierają swoje kolejne wcielenie. Dalajlamowie wielokrotnie przepowiadali za życia, gdzie narodzi się ich następna inkarnacja. Tym samym, zgodnie z tybetańskim światopoglądem, jest tylko jeden dalajlama, a kolejne numery oznaczają jedynie kolejne wcielenia tej samej osoby. Dalajlamowie wraz z panczenlamami stanowią najbardziej znaczącą historyczną linię przekazu nauk tantrycznych w szkole gelug będąc sobie wzajemnie nauczycielami, mistrzami i wychowawcami w kolejnych odrodzeniach.

Lista dalajlamów

Nr	Tytuł	Okres życia	Okres sukcesji	Język tybetański/Transliteracja Wyliego	Transkrypcja	Angielska wymowa
1.	Gendun Drup	1391–1474	?	དྒེ་འདུན་འགྲུབ་ dge ‘dun ‘grub	Gêdün Chub	Gedun Drub, Gedün Drup, Gendun Drup
2.	Gendun Gjatso	1475–1541	?	དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་ dge ‘dun rgya mtsho	Gêdün Gyaco	Gedün Gyatso, Gendün Gyatso
3.	Sonam Gjatso	1543–1588	1578–1588	བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ bsod nams rgya mtsho	Soinam Gyaco	Sönam Gyatso
4.	Yonten Gjatso	1589–1616	?	ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ yon tan rgya mtsho	Yoindain Gyaco	Yontan Gyatso
5.	Lobsang Gjatso	1617–1682	1642–1682	བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ blo bzang rgya mtsho	Lobsang Gyaco	Lobzang Gyatso, Lopsang Gyatso
6.	Tsangyang Gjatso	1683–1706	? –1706	ཚང་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ tshang dbyangs rgya mtsho	Cangyang Gyaco
7.	Kelzang Gjatso	1708–1757	1751–1757	བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ bskal bzang rgya mtsho	Gaisang Gyaco	Kelsang Gyatso, Kalsang Gyatso
8.	Jamphel Gjatso	1758–1804	1786–1804	བྱམས་སྤེལ་རྒྱ་མཚོ་ byams spel rgya mtsho	Qambê Gyaco	Jampel Gyatso, Jampal Gyatso
9.	Lungtok Gjaco	1806–1815	1808–1815	ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་ lung rtogs rgya mtsho	Lungdog Gyaco	Lungtog Gyatso
10.	Tsultrim Gjatso	1816–1837	?	ཚུལ་ཁྲིམ་རྒྱ་མཚོ་ tshul khrim rgya mtsho	Cüchim Gyaco	Tshültrim Gyatso
11.	Khendrup Gjatso	1838–1856	1844–1856	མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་ mkhas grub rgya mtsho	Kaichub Gyaco	Kedrub Gyatso
12.	Trinley Gjatso	1857–1875	1873-1875	འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་ ‘phrin las rgya mtsho	Chinlai Gyaco	Trinle Gyatso
13.	Thubten Gjatso	1876–1933	1895 - 1933	ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་ thub bstan rgya mtsho	Tubdain Gyaco	Thubtan Gyatso, Thupten Gyatso
14.	Tenzin Gjaco	1935-	1950- (od 1959 na uchodźstwie)	བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ bstan ‘dzin rgya mtsho	Dainzin Gyaco

Sprawdź również

SEO Tools system wymiany linków SEO Tools system wymiany linków

Coroczny dziecięcy "festiwal przeklinania"
Dzieci z dwóch wiosek w Nepalu przez 10 dni obchodziły coroczny "festiwal przeklinania", podczas którego mogły bezkarnie obrzucać się wyzwiskami i obelgami typu: "Mam nadzieję, że twoi synowie będą brzydcy jak żaby" albo "Mam nadzieję, że twoje bawoły umrą na biegunkę".

Schron przeciwatomowy na aukcji
Wojskowy bunkier obserwacyjny w hrabstwie Derbyshire został wystawiony na licytację internetową.

Maltretowane dzieci częściej mają dolegliwości pokarmowe
Dzieci, które doznały przemocy psychicznej, fizycznej lub seksualnej częściej cierpią z powodu niewyjaśnionych bólów brzucha, nudności i wymiotów niż dzieci, które nie miały podobnych doświadczeń - wynika z badan amerykańskich, które publikuje pismo "Annals of Family Medicine".

Obawiasz się skutków ubocznych leków? Jesteś bardziej podatny
Pacjenci, którzy mają wątpliwości dotyczące przepisanych przez lekarza środków, są bardziej podatni na skutki uboczne - informuje pismo "Arthritis Care & Research".

Mrówki potrafią knuć intrygi
Mrowisko to przykład harmonijnej współpracy i poświęcenia dla dobra ogółu? Owszem, ale - jak w każdej utopii - i na tym ideale można znaleźć rysy. Pojawiają się one zwłaszcza tam, gdzie dochodzi do walki o władzę.

Pierwsza w Europie trójwymiarowa gazeta
Pierwsza w Europie gazeta 3D ukazała się w Belgii - to specjalny numer francuskojęzycznego dziennika "La Derniere Heure". Reklamy i zdjęcia w nim mają efekt trójwymiarowy, podczas gdy tekst pozostał bez zmian. Do gazety dołączono specjalne okulary.

Elektroniczny tłumacz dla niemowląt
Elektroniczne urządzenie, które przełoży płacz niemowlęcia na komunikaty zrozumiałe dla rodziców, jak np.: "jestem śpiący", "głodny", "trzeba mnie przewinąć" czy "doskwiera mi ból" - opracowują naukowcy z Japonii.

Mężczyźni żyją krócej, ale dłużej są aktywni seksualnie
Choć kobiety żyją przeciętnie dłużej od mężczyzn, ich aktywność seksualna po 55 roku życia trwa średnio o prawie pięć lat krócej - informuje "British Medical Journal", powołując się na wyniki badań przeprowadzonych przez Stacy Tessler Lindau i Natalię Gavrilovą z Uniwersytetu Chicago na podstawie sondaży dotyczących 6 tys. Amerykanów.

Podróże wywołują różne choroby u kobiet i mężczyzn
Podróże po świecie mogą wywoływać różne dolegliwości, zaś najnowsze badania dowodzą, że podczas światowych wojaży mężczyźni i kobiety zapadają na zupełnie inne dolegliwości.

Przy drogach stanęły znaki: Uwaga, pijani!
W rumuńskiej miejscowości Pecica, niedaleko granicy z Węgrami, stanęły znaki drogowe: "Uwaga, pijani!".