Buddyzm   Podstawy Budda Siakjamuni • Dharma • Cztery Szlachetne Prawdy • Ośmioraka ścieżka • Filozofia buddyjska   Karma Samsara • 12 ogniw współzależnego powstawania   Wizja świata Trzy Cechy Istnienia • Siunjata • Natura Buddy • Anatman • Duhkha • Pięć skupisk • Kosmologia buddyjska • Splamienia • Niewiedza • Rigpa • Proces umierania • Stan Bardo   Oświecenie Nirwana • Budda • Bodhisattwa • Arahant • Tulku   Praktyka Trzy Klejnoty • Trzy schronienia • Wskazania • Paramita • Śamatha • Vipassana • Zazen • Mahamudra • Tantry • Dzogczen   W klasztorze Bhikku • Sangha   Świątynie Klasztor • Stupa • Wihara • Gompa   Szkoły Hinajana • Theravada • Mahajana • Wadżrajana • Buddyzm tybetański • Chan • Sǒn • Zen • Tendai • Singon • Szkoła Czystej Krainy Portal • Glosariusz • Kalendarium p • d • e

Boddhisattva Mandźuśri (Monju), Japonia

Bodhisattwa (skt. बोधिसत्त्व dosł. oświecona istota, tyb. ciangciub sempa བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་– bohater umysłu oświecenia, chiń. pusa 菩薩, kor. posal 보살, jap. bosatsu, wiet. bồ tát) - w buddyzmie tradycji mahāyāna istota, która przez systematyczne ćwiczenie wyzwalających działań (skt. paramita) dąży do stanu buddy, kierując się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym.

• bodhi = oświecona
• sattwa = istota, esencja

Według popularnych, powierzchownych opinii bodhisattwa świadomie rezygnuje z wkroczenia do pełnej nirwany dopóki nie wyzwoli wszystkich istot. Jest to jednak pogląd błędny, niezgodny z naukami buddyzmu mahajany. "Rezygnacja z własnego oświecenia" ma charakter dydaktyczny i symboliczny, obrazując wagę altruistycznej motywacji ponad własne osiągnięcia. Wg nauk mahajany istnieje 10 kolejnych poziomów bodhisattwy, na których coraz głębiej rozpoznaje on swoją jedność ze wszystkimi istotami i zjawiskami i brak rzeczywistej natury tych zjawisk (pustość). Ukoronowaniem tej ścieżki jest stan buddy – pełne oświecenie. Wg tej nauki budda ma największe możliwości przynoszenia pożytku istotom, a nirwana nie jest egoistycznym przeżywaniem wyzwolenia z dala od istot i świata (jak naucza się na poziomie nauk buddyzmu Małej Drogi) lecz jest równoznaczna z całkowicie spontanicznym i bezwysiłkowym działaniem dla dobra wszystkich.

W buddyzmie theravady istnieje pojęcie "bodhisatta" co oznacza "Przyszły Budda" (dosł. "Szukający Oświecenia"). Bodhisattą zostaje istota która osiągnęła doskonałość w dziesięciu cnotach (pali. parami - które są odrobinę inne niż mahajanistyczne) i złożyła ślubowanie bodhisatty.

Najbardziej znani bodhisattwowie

• Awalokiteśwara (chin. 觀世音 Guanyin, jap. Kannon, kor. Kwan Seum Bosal) – bodhisattwa uosabiający wielkie współczucie
• Mandziuśri (chin. 文殊師利 Wenshu, jap. Monju, kor. Munsusari Bosal) – bodhisattwa uosabiający wielką mądrość
• Samantabhadra (chin. 普賢 Puxian, jap. Fugen, kor. Pohyon Bosal) – bodhisattwa uosabiający wspaniałe czyny
• Kszitigarbha (chin. 地藏 Dìcáng, jap. Jizo, kor. Chijang Bosal) – bodhisattwa wyzwolenia z cierpienia; strażnik martwych dzieci (urodzonych nieżywych lub po aborcji), kobiet w ciąży, strażaków, podróżników i pielgrzymów.

Buddyzm tybetański uważa za bodhisattwów współcześnie żyjących mistrzów buddyjskich m.in.: Dalajlamę, Karmapę, Szamarpę.

Sprawdź również

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Bodhisattwa

• glosariusz buddyjski