Schemat budowy jądra komórkowego:
1a - zewnętrzna błona jądrowa, 1b - wewnętrzna błona jądrowa

Błona jądrowa, otoczka jądrowa, kariolemma (caryotheca, caryolemma, nucleomembrana) - podwójna błona białkowo-lipidowa odgraniczająca wnętrze jądra komórkowego od cytoplazmy.

W obrębie otoczki jądrowej wyróżnia się:

• wewnętrzną błonę jądrową,
• zewnętrzną (cytoplazmatyczną) błonę jądrową,
• przestrzeń okołojądrową (perynuklearną), która znajduje się pomiędzy dwoma błonami,
• pory jądrowe - umożliwiają bierną i czynną wymianę makromolekuł z cytoplazmą. Z jądra do cytoplazmy przenikają, między innymi, kompleksy rybonukleoproteinowe mRNA i dojrzałe rybosomy. Do jądra wnikają, między innymi, białka syntetyzowane w cytoplazmie. Transport molekuł o masie atomowej powyżej ~60 kilodaltonów odbywa się aktywną drogą z zużyciem energii poprzez hydrolizę ATP. Cząsteczki mniejsze mogą przenikać do jądra drogą swobodnej dyfuzji.
• blaszkę jądrową (lamina) - ma grubość 10-100 nm, przylega do wewnętrznej błony jądrowej i składa się z sieci delikatnych włókienek białkowych, utworzonych przez białka klasy lamin. U ssaków wyróżnia się laminę A, B i C. Struktura i skład aminokwasowy lamin jest podobny do filamnetów pośrednich. Blaszka jądrowa nadaje odpowiedni kształt jądru komórkowemu i uczestniczy w organizacji strukturalnej chromatyny - jest miejscem umocowania pętli chromatynowych. Laminy zaangażowane są również w proces fragmentacji i odbudowy otoczki w czasie podziału mitotycznego.

Bibliografia

Stanisław Orkisz, Hieronim Bartel: Organizacja i funkcjonowanie jądra komórkowego. W: Seminaria z cytofizjologii dla studentów medycyny, weterynarii i biologii. pod redakcją Jerzego Kawiaka i Macieja Zabla. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban i Patrner, 2002. ISBN 83-87944-62-9. 

Sprawdź również

• kariolimfa